İSLAM'DA İBRAHİM

İslamcı bir internet sayfasından yapılan aşağıdaki alıntı İbrahim, Tanrı ve gerçek din hakkındaki Müslüman inançlarını temsil etmektedir:

Müslümanlar, İbrahim, Nuh, Musa, İsa ve Muhammet de dahil olmak üzere, Saf Tektanrıcılığın bildirisini aynı biçimde getirmiş olan Tanrı'nın bütün peygamberlerine inanırlar. Bu nedenle Peygamber Muhammet, bir çok insanın düşündüğü gibi yeni bir din kurmamıştır, İslam'ın Son Peygamberidir. Tanrı Muhammet'e, tüm insanlık için sonsuz ve evrensel olan son bildirisini vahyetmekle, sonunda ilk ve en büyük peygamberlerden biri olan İbrahim'le yaptığı anlaşmayı tamamlamıştır. İslam'ın yolunun İbrahim'in yoluyla aynı olduğunu söylemek yerinde olur, çünkü hem Kutsal Kitap hem de Kuran İbrahim'i tamamen Tanrı'ya teslim olan ve aracı olmadan O'na tapınan büyük bir örnek olarak resmederler. Bunu fark ettiğimizde, İslam'ın bildirisinin her dinin mesajından daha çok süreklilik arz ettiği ve evrensel olduğu apaçık ortada olmalıdır, çünkü tüm peygamberler ve elçiler ‘Müslüman'dı, yani Tanrı'nın isteğine teslim olanlardı ve ‘İslam'ı vaaz etmişlerdi, yani Her Şeye Gücü Yeten Tanrı'nın isteğine itaat etmeyi.[1]

Kuran'da İbrahim

İslam'ın İbrahim'in dini olduğu inancı doğrudan Kuran'dan gelmektedir, burada Muhammet'e gerçek imanın kökenlerinin İbrahim'de ve oğlu İsmail'de bulunduğu hatırlatılmaktadır. Müslümanlar İbrahim ve İsmail'in, her yıl haç yapılan ve oraya doğru dönerek günde beş defa namaz kılınan Mekke'deki ibadet mekanını inşa ettiğine (ya da yeniden kurduğuna) inanırlar. Bu, Kuran'da aşağıdaki ayetlerle ifade edilir:Biz ta o zaman bu Beyt'i, insanlar için bir sevap kazanma ve bir güven yeri kıldık. Siz de Makam-ı İbrahim'den kendinize bir namazgah edinin. Ayrıca İbrahim ile İsmail'e şöyle ahid verdik: "Beytimi, hem tavaf edenler için, hem ibadete kapananlar için, hem de rükû ve secde edenler için tertemiz tutun!" Ve ne vakit ki İbrahim, Beyt'in temellerini yükseltmeye başladı, İsmail ile birlikte şöyle dua ettiler:  Ey Rabbimiz, bizden kabul buyur, hiç şüphesiz işiten sensin, bilen sensin. Ey bizim Rabbimiz, hem bizim ikimizi yalnız senin için boyun eğen müslümanlar kıl, hem de soyumuzdan yalnız senin için boyun eğen müslüman bir ümmet meydana getir ve bize ibadetimizin yollarını göster, tevbemize rahmetle bakıver. Hiç şüphesiz Tevvâb sensin, Rahîm sensin. İbrahim'in milletinden, kendine kıyan beyinsizden başka kim yüz çevirir?  Biz onu dünyada seçkin birisi yaptık, hiç şüphesiz o, ahirette de iyilerden biridir. Rabbi ona, "İslâm ol!" emrini verince, o "Ben âlemlerin Rabbine teslim oldum." dedi. Bu dini İbrahim, kendi oğullarına vasiyyet etti, Yakub da öyle yaptı: "Ey oğullarım! Muhakkak ki, bu dini size Allah seçti, başka dinlerden uzak durun, yalnızca müslüman olarak can verin!" dedi. (Kuran: Sure 2:125, 127-128, 130-132, Yusuf Ali çevirisi)

İslam bakışına göre İslam, İbrahim'in saf(gerçek) "yolu" ya da "dinidir." (Kuran: 12:38; 16:123; 22:78). İbrahim, "Tanrı'nın insanlığa verdiği yazılı vahyinin babası" olarak sunulur. Muhammet'in saygıyla kendi yerini aldığı ve "ilk sahifeler, İbrahim ve Musa'nın sahifeleri" (Kuran 87:18-19) diye söylenen ‘Kitabı' almayı başlatmıştır (Torrey 317).

İbrahim Üçlü Birlik karşıtı olarak gösteriliyor

Çalışmamız açısından, büyük bir günah işledikleri düşünülen Hıristiyanların tersine tek Tanrı'ya başka tanrılar eklemeyi reddeden İbrahim gibi kişiler için defalarca kullanılan Arapça ‘hanif' (gerçek) teriminin özel bir önemi bulunmaktadır: "...(Allah) üçtür demeyin. Kendi yararınız için buna son verin. Muhakkak ki Allah tek bir ilâhtır. O, çocuk sahibi olmaktan yüce (münezzeh)dir.  ‘Allah, üçün üçüncüsüdür' diyenler elbette kâfir olmuşlardır. Oysa tek ilâhtan başka ilâh yoktur." (Kuran 4:171; 5:73). Muhammet uyarılmıştır: Bir de: "yahudi veya hıristiyan olunuz ki, hidayet bulasınız." dediler. Sen onlara de ki: "Hayır! Hanif olarak hakka tapan İbrahim'in dinine (uyarız) ki, o hiçbir zaman müşriklerden olmadı." (2:135; ayrıca 3:95; 6:161).

Müslümanlarla yaptığımız konuşmalarda bazen İbrahim'in kendisine bildirilen bu tek "Rab'bin" kimliği konusunda düşünmelerini istiyoruz. Onun hakkında ne diyebiliriz? Yahudilerin, Müslümanların ve Hıristiyanların hepsinin de ona - ya oğulları İshak ve İsmail yoluyla ırksal olarak, ya da "tüm inananların babası" biçiminde ruhsal olarak, kendi "babaları" olarak bakmalarına rağmen onun hakkındaki düşüncelerinin birbiriyle uyuşmadığını göz önünde bulundurunca Tanrı'nın İbrahim'e kendi gönderdiği esin bünyesinde kaydedilen ilk anlatılar hakkında daha derin düşünmenin önemi ortaya çıkmaktadır. Bir Hıristiyan olarak ben, tek olan sonsuz ve diri Tanrı'nın üç sonsuz "kişide" - Baba, Oğul, Kutsal Ruh - esinlendiğine ve Tanrı'nın sonsuz Oğlu'nun et ve kan alarak bakireden doğan İsa Mesih olduğuna inanıyorum. Hıristiyanlara ait bu inancın, İbrahim'in yaşamının kaydedildiği EA bölümlerinde (ve ötesinde) bir temeli var mıdır? EA ile uyumlu mudur? Yoksa YA vahyi yalnızca ilahi birliğe çokluk getirerek Tanrı hakkında tamamıyla yeni bir anlayış mı getirmiştir?

Dikkatli bir çalışma sonunda EA olarak anılan Kutsal Yazılar'ın, Tanrı'nın gizemli ayrılığı hakkındaki ilahiyat konusunda İslam'ın çizdiğinden (doğal ve ilişkisel olmakla beraber) çok daha karmaşık bir tablo yansıttığını ortaya çıkmaktadır. Aynı zamanda onun halkının yaşamında, Kuran'a kıyasla daha içtenlikle ve etkin bir biçimde yer aldığını görüyoruz.  

^[1]     Abu Yusuf Daniel Masters, Abu Maryam Isma'il Kaka ve Abu Iman Robert Squires tarafından. © Muslim Answers; thetruereligion.org